Tháp bà Ponagar - Di tích của một đế chế.

nguoixedich

      Chiêm Thành hay còn được gọi với cái tên quen thuộc ngày nay là Chăm Pa, có lịch sử hình thành và phát triển được ghi chép lại từ thế kỉ II đến thế kỉ XIX, Chăm Pa vốn là một vương quốc hùng mạnh, từng đối đầu ngang tài ngang sức với Đại Việt, trải qua những biến cố lịch sử, chiến tranh, vương quốc hùng mạnh một thời ấy đã sát nhập và trở thành một phần trong ngôi nhà nước Việt.
      Vào những năm đầu thế kỷ XI, Chiêm Thành phân chia thành 4 tiểu Vương Quốc chính: Amaravati (nay là Quảng Nam, Đà Nẵng và 3 tỉnh Bình - Trị - Thiên), Vijaya (nay là Quãng Ngãi, Bình Định), Kauthara (nay là Phú Yên, Khánh Hòa), và Panduranga (nay là Ninh Thuận, Bình Thuận).
      Theo dòng lịch sử cho đến ngày nay, mỗi vùng đều để lại những di sản, di tích, những công trình tồn tại với thời gian như là minh chứng cho một đế chế với những dấu ấn đáng được sử sách lưu lại.       
      Và trong nội dung bài viết ngày hôm nay chúng ta sẽ ghé thăm Vương Quốc Kauthara để tận mắt chiêm ngưỡng một công trình đã đi qua ngàn năm mưa nắng cát bụi thời gian, đó là tháp bà Ponagar thuộc thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

nguoixedich

      Tháp bà Ponagar được xây dựng trên một ngọn đồi cao, ngay cửa sông Cái, tọa lạc trên đường 2/4, phường Vĩnh Phước, thuộc thành phố Nha Trang.
      Nữ vương Po Ina Nagar theo cách gọi quen thuộc của người Việt là Thiên Y Ana, là vị nữ thần được tạo ra bởi áng mây trời và bọt biển, sinh ra mùa màng, gỗ quý.

nguoixedich

      Vừa bước vào bên trong khu di tích là quần thể kiến trúc Tiền Đình Mandapa nằm bên dưới, đối diện tháp chính bên trên, khu Tiền Đình Mandapa gồm 22 trụ hình bát giác gồm 10 trụ lớn và 12 trụ nhỏ.

nguoixedich

     Theo lịch sử văn hóa Chăm thì đây là nơi người Chăm chuẩn bị trước khi vào tháp chính hành lễ.
      Đường lên tháp chính từ Mandapa là những bậc thang có dốc dựng đứng, lên hay xuống đều rất gian nan, điều đó như một sự tôn kính thánh thần trong tín ngưỡng tôn giáo của người Chăm.

nguoi xe dich

      Ngày nay, để thuận tiện cho việc di chuyển lên quần thể các tháp bên trên, ban quản lý khu di tích đã cho xây những bậc thang men theo sườn đồi, 2 bên rợp bóng cây xanh, tạo cảnh quan thiên nhiên cho du khách tham quan.

nguoi xe dich

      Ngọn Tháp phía nam xuất hiện huyền bí với ánh mặt trời hiện ra phía sau, tháp có mái hình chóp tương đối khác lạ so với các tháp còn lại, phía trên có đặt một trụ Linga, tháp thờ thần Shiva, thần hủy diệt, một trong 3 vị thần chính trong Ấn Độ giáo, người Việt còn gọi đây là tháp Ông, thờ chồng bà Thiên Y Ana, phần lớn các tháp của người Chăm có cửa chính quay về hướng đông, các cửa còn lại là cửa giả được thêm vào để tạo thế đồng đều với cửa chính.

nguoi-xe-dich

Tháp Ông và Tháp Bà nhìn từ xa.

nguoi-xe-dich

      Lối kiến trúc độc đáo trên phần mái của tháp chính với nhiều tượng linh vật và bức phù điêu của thần Shiva đang đặt chân phải lên lưng bò thần Nandin, 2 bên là 2 nhạc công thổi sáo và nhảy múa.
      Không gian bên trong tháp chính là hình tượng Thiên Y Thánh Mẫu đang ngồi trên đài sen và tựa lưng vào phiến đá hình lá bồ đề, một kiệt tác trong điêu khắc của người Chăm.
      Theo quan niệm của người Chăm thì Ponagar như người mẹ xứ sở, sinh ra cả dân tộc Chăm, nên bà rất được kính trọng và tôn thờ.
      Trải qua nhiều biến cố lịch sử và nhiều lần trùng tu thì tòa tháp đã mang hình dáng như chúng ta được thấy ngày nay.

nguoi-xe-dich

Không gian Tiền Đình Mandapa đứng từ tháp chính nhìn xuống.

      Vì người Chăm thường xây dựng theo khu đền tháp chứ không xây từng tháp riêng lẻ nên ngoài tháp Ông Tháp Bà, quần thể di tích Tháp Bà Ponagar còn có những tháp nhỏ khác là nơi thờ Cha Mẹ nuôi hay Cô Cậu của bà Thiên Y Ana.

nguoixe-dich

      Một điều thú vị trong kiến trúc xây dựng của người Chăm là câu hỏi làm thế nào mà họ kết nối những viên gạch với nhau mà không để lộ chất kết dính bên trong, và chất liệu để làm nên những viên gạch màu đỏ nung đó, để những công trình của họ có thể theo dòng thời gian đi xa hơn 10 thế kỷ.
      Chúng ta có thể đưa ra những suy luận và giả thuyết của riêng mình, nhưng để biết chính xác điều đó có lẽ chỉ có cỗ máy thời gian của Doraemon đưa ta ngược dòng lịch sử thì mọi ẩn số mới được sáng tỏ.

nguoi-xe-dich

      Ngoài khu đền tháp thì quần thể di tích tháp bà còn có phòng trưng bày phía sau với nhiều tư liệu và kiệt tác điêu khắc cho những ai muốn tìm hiểu.

nguoi-xe-dich

Khỉ thần Hanuman.

nguoi-xe-dich

Linga - Yoni, biểu tượng phồn thực trong tín ngưỡng của người Chăm.

nguoi-xe-dich

Thần Deva.

nguoi-xe-dich

      Phía trước phòng trưng bày là những tác phẩm tinh xảo bằng đất nung mô phỏng các vị thần, linh vật và cả những dụng cụ trong đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng của người Chăm.

nguoi-xe-dich

      Đến đây bạn còn có dịp xem những cô gái Chăm tự tay dệt nên những dải lụa có họa tiết cầu kì và mất nhiều thời gian để hoàn thành, người Chăm vốn nổi tiếng không chỉ vì lối kiến trúc trong xây dựng mà còn ở khả năng thêu thùa của mình.

nguoi-xe-dich

      Một điểm cần lưu ý là khi vào bên trong các tháp khấn vái nhớ để giày dép, mũ nón bên ngoài, trang phục lịch sự, hoặc có thể sử dụng tủ trang phục ở đây mà không cần trả phí.

nguoi-xe-dich

      Với những giá trị kiến trúc, văn hóa, tâm linh tồn tại đến ngày nay, khu di tích tháp bà Ponagar đã được Bộ Văn Hóa - Thông Tin (nay là Bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch) công nhận là di tích Quốc Gia, và lễ hội Tháp Bà Ponagar hay còn gọi là lễ hội Thiên Y Ana Thánh Mẫu diễn ra từ ngày 21 đến 23 tháng 3 âm lịch hằng năm cũng được Bộ Văn Hóa, Thể Thao và du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa Phi vật thể Quốc gia vào năm 2012.

Gợi ý:
      City Nha Trang (1 ngày): https://shorten.asia/WaGs7Zug
      Dành cho ai thích tự mình vi vu xe máy: https://shorten.asia/3TpFA7dY
      Nếu đi theo nhóm hoặc gia đình và cần tài xế riêng: https://shorten.asia/2wNR3frC
      Và cuối cùng là tìm chỗ ngả lưng: https://shorten.asia/jDqbkG74

Chúc các bạn đọc giả có những chuyến đi thật đáng nhớ !

Share:
spacer

5 nhận xét: